Igama Lomkhiqizo: I-Grapefruit (Citrus × paradisi)
Incazelo:
I-Grapefruit iyisithelo se-citrus sekhwalithi ephezulu esivela ekuxubaneni kwemvelo phakathi kwe-pummelo (Citrus maxima) kanye ne-orange emnandi (Citrus sinensis), eyaqala ukubhalwa eBarbados ngekhulu le-18. Igama laso livela endleleni isithelo esikhula ngayo ngamaqoqo asukela kweziningi kuya kumashumi, kufana namagilebhisi emvinini. EChina, kwaziwa kabanzi nangokuthi "西柚" (West Pomelo) , igama elibonisa umsuka walo waseNtshonalanga elaqanjwa ngenkathi isithelo sethulwa eGuangdong naseFujian ekuqaleni kwekhulu lama-20. Namuhla, i-grapefruit yaziwa emhlabeni wonke ngenxa ye- amakhalori aphansi, amazinga aphezulu e-vitamin C, nokunambitheka okuhlukile okumnandi-kubabayo-kubabayo.
I-Citrus Eletha Kukho Konke Izinga:
I-Grapefruit ihluke phakathi kwezithelo ze-citrus ngenxa ye- ukunambitheka okuyinkimbinkimbi nokuminyana okuphezulu kwezakhi. Isithelo ngasinye siqukethe cishe kuphela 82 amakhalori kodwa kugcwele uvithamini C (40mg nge-100g), i-vitamin B1, B2, i-citric acid, i-potassium, i-calcium, i-fiber, i-pectin, ne-folate. Iqukethe futhi i-naringin (528–743 mg ilitha ngalinye lomjusi) kanye i-limonin – ama-flavonoid ane-bioactive anezinto zokuhlanza ukushisa, ukusekela ukugaya, kanye nokondla isikhumba.
Ukunambitheka: Kuswidi, Kuyababa, futhi Kubabayo Ngendlela Ehlukile
Isici esibalulekile somuzwa we-grapefruit ukuthi i-asidi ekhanyayo elinganiswa nenothi lomunyu eliyisiginesha, etholakala kuma-naringin ne-limonin compounds. Leli phrofayili yokunambitheka ihlukanisa i-grapefruit kuzo zonke ezinye izithelo ze-citrus – i eqabulayo, eyinkimbinkimbi, futhi ehluke ngendlela engaqondakali. Izinhlobo ezinomhlophe wenyama ezifana I-Marsh zine-asidi ephezulu futhi zinomunyu ogqamile, kuyilapho izinhlobo ezinomhlophe obomvu njenge I-Ruby Red futhi I-Star Ruby kukhona siphunga kakhulu futhi asinayo i-asidi eningi, kanti ukumunyu kuncishiswa yizinga eliphezulu likashukela.
Uhla Lwemibala Nezinambitheka
Igrapefruit ihlukaniswa ngokwentengiso ngombala wenyama, ngayinye inezici ezihlukile:
Isihlahla Samagilebhisi Amhlophe (Marsh): Inyama ephuzi ngokuphaphathekile, i-asidi ephezulu, umunyu ogqamile. Uhlobo lwendabuko olusabalulekile ezimakethe ezithile ekukhiqizeni ijusi.
Ugilebhufruthi Olubomvana (Ruby Red): Inyama enombala wengqondo, ukunambitheka okulinganiselayo okumnandi futhi okumuncu, ukumunca okulinganiselayo. Ukuguquka kwe-bud sport okwatholakala eTexas ngo-1929, manje sekungumlimi wezohwebo obalulekile emhlabeni wonke.
I-Grapefruit Ebomvu (Star Ruby): Inyama ebomvu ejulile, uhlobo olunombala ogqamile kakhulu, olunokuqukethwe okuphezulu kwe-lycopene futhi ukumunca okuncishisiwe. I-Star Ruby iwuguquko olubangelwa imisebe olwaziswa ngenxa yalo isikhumba esincane, izinga eliphezulu lomjusi, nezithelo ezingenambewu, ngokuqukethwe ushukela okuvame ukudlula 10° Brix.
Ukubukeka:
Isithelo isicaba-kuya-kububumba, ngobubanzi obungu- 10–15 cm. Isikhumba sikhulu phuzi ngokuphaphathekile kuya kokuphuzi okusawolintshi lapho isivuthiwe, kubushelelezi futhi kuyacwebezela enamaseli amafutha acolekile, futhi ashubile kodwa alula ukuxebuka. Inyama ihlukaniswe yaba amacandelo angu-10–14, enenyama ethambile, enamanzi. Isisindo esimaphakathi sesithelo sisukela ku- 300–350g ezinhlobeni ezijwayelekile kuya ngaphezu kuka-440g yezinhlobo ezinkulu zezithelo ezifana ne-“Yueyin Kouke Grapefruit”. Izinhlobo eziningi zentengiso engenambewu noma ecishe ingenambewu.
Izinzuzo Eziyinhloko Zezebhizinisi:
Amakhalori Aphansi, Ukuminyana Komsoco Okuphezulu – 82 ama-calories ngesithelo ngasinye ane-vitamin C ephezulu, i-fiber, nama-flavonoids e-bioactive
Ukunambitheka Okuhlukile – Isimo esiyinkimbinkimbi sokumnandi-okumuncu-okubabayo esinokuqashelwa okuqinile kwabathengi
Ukuhlukaniswa Kwezimakethe Ngokusekelwe Kumibala – Izinhlobo ezimhlophe, ezipinki, nezibomvu zihlinzekela izintandokazi ezahlukene zabathengi namazinga entengo
Isikhathi Esihle Sokugcina – Igcinwa ekamelweni lokushisa izinyanga kuze kufike ezinyangeni ezi-3 ngaphandle kwefriji
Isikhathi Esandisiwe Sokuvuna – Kuyatholakala kusukela Agasti kuya kuMeyi ezindaweni ezinkulu zokukhiqiza, isikhathi esiphakeme sisekwindla nasebusika
Ukusetshenziswa Okuguquguqukayo – Kuhle kakhulu ekudleni okusha, ukukhiqiza ijusi, nokucubungula; ijusi yamagilebhisi iwumkhiqizo omkhulu wezohwebo emhlabeni wonke
Ukuzala Kwangaphambi Kwesikhathi – Izihlahla ezixhunyiwe zithela phakathi unyaka ongu-1, ngokukhiqiza okugcwele ngonyaka wesi-4–5
Isixwayiso Esibalulekile Sabathengi:
I-grapefruit kanye nejusi yayo iqukethe ama-furanocoumarins (njenge-bergamottin) evimbela kakhulu i-enzyme yamathumbu i-CYP3A4, ithinta ukugayeka kwemithi eminingi kufaka phakathi ama-statin, imithi yomfutho wegazi, nemithi yokulwa nokukhathazeka. Iziguli ezithatha imithi enjalo kufanele gwema ngokuphelele i-grapefruit. Ngaphezu kwalokho, abantu abanomfutho wegazi ophakeme, izimo zenhliziyo nemithambo yegazi, noma abadinga ukuhlanza igazi nge-kidney kufanele banciphise ukusetshenziswa futhi hlukanisa isikhathi sokudla ugrapefruit okungenani amahora ama-2 ukusuka emithini.
Izindawo Zokutshala:
Idabuka eBarbados, ugilebhufruthi manje usetshalwa emhlabeni wonke ezindaweni ezingaphansi kwezindawo ezishisayo. Izindawo ezinkulu zokukhiqiza zifaka iMelika (eFlorida naseTexas), i-Israel, iNingizimu Afrika, kanye neChina (eGuangdong, eFujian, eYunnan, eSichuan). EChina, iFujian Isifunda sasePinghe iyisifunda esiyinhloko sokukhiqiza i-grapefruit yekhwalithi ephezulu, kanti i-Yunnan Yuxi, Xishuangbanna, kanye neDehong izifunda zikhiqiza igrapefruit leyo ivuthwa cishe izinsuku ezingama-20 ngaphambi kwezinye izifunda zaseChina.
Isikhathi Sokuvuna:
Agasti kuya kuJanuwari (ngesizini ephezulu Okthoba–Novemba). E-Florida e-United States, ukuvuna kwenzeka kusukela Septhemba kuya kuMeyi, izithelo zifinyelela ubumnandi obuphezulu kusukela Januwari kuya kuMeyi. I-citrus yasekwindla-ebusika esezingeni eliphezulu eletha umsoco wamakhalori aphansi, ukunambitheka okuhlukile, namandla emakethe aqinile unyaka wonke ukudliwa okusha kanye nokucutshungulwa kwejusi.